İmkan

Talihsiz bir olay olur,bir cinayet işlenir;ya da haksızlığa uğrar birileri. Buna tanıklık eden insanlar da tepki gösterir çoğu zaman. Bu olaylardan kimin sorumlu olduğunu düşünüyorsa ona cephe alır bu kişiler. Bu da gayet normal bir durumdur zaten. Ya da bir kişi kendisine sunulan fırsatı,bu fırsat her ne kadar diğer insanların emeklerine saygısızlık boyutlarında da olsa,değerlendirdiğinde;yine doğal olarak diğer insanlar tarafından tepki görür. Çünkü birilerinin emeğine saygısızlık yaparak kötü bir tavır sergilemiştir o insan.  Ancak asıl sorun şurada başlar;eğer bu olaylara tepki gösteren insanların elinde;kendi çıkarlarına hizmet etmek için diğer insanlara kötülük yapabilme fırsatı olsaydı,kimler bu fırsatı değerlendirirdi?


Anlatmaya çalıştığım şey şu;dışarıdan çok duyarlı ve iyi bir insan olarak gözükebilirsiniz. Belki de öylesinizdir. Ancak yaptığı hareketler yüzünden lanetlediğiniz bir insana bu tepkiyi vermenizin nedeni, sizin o insanın yapabilidiği şeyi yapma fırsatına sahip olmayışınız olabilir. Şimdi kendiniz hakkında şunu düşünün;eğer dünya nüfusunun büyük bir bölümünün köleniz olmasını ve büyük bir zenginliğe kavuşma fırsatını şuan ele geçirseniz,bunu değerlendirir miydiniz?  Şimdi bunu hiç düşünmeden hümanist bir tavırla reddedeceksiniz tabi ki. Stalin ya da Hitler,bir okulda öğretmenlik yapan ya da herhangi bir şirkette ortalama bir maaşla çalışan ve sıradan hayatlar süren iki insan olsaydı belki onlar da sizinle aynı cevabı verecekti. Bunun nedeni iyi bir insan olmalarından ziyade ellerinde o imkanın olmadığını bilmeleri olacaktı belki de. Ya da gerçekten de kötü bir insan tavrıyla ellerinde imkan olmamasına rağmen bunun hayallerini kuracaklardı. Öyle ki onların elinde tarihe kötü bir nam salacak imkan vardı.


Ellerinde olmayan şeyler insanlar için her zaman daha cazip olmuştur. Bazı şeyleri ele geçirdiğinde ise onu sonuna kadar kullanmak ise insanın hastalığıdır. Hitler ve Stalin ellerindeki askeri ve siyasi gücü de sonuna kadar kullanan iki liderdir. İyi bir yönde olmasa da kullanmışlardır ellerindeki fırsatı. Bu fırsatı ele geçirmeselerdi;belki de sıradan  iki insan olarak öleceklerdi;çoğumuzun muhtelemen öleceği şekilde yani. Tanıdığınız bir insan,bir arkadaşınız ya da bir akrabanız eline fırsat geçmemiş kötülerden olabilir. Çünkü herhangi,başta anlattığım örnekte kötülüğe tepki gösteren bir insan,eline fırsat geçtiğinde aynı kötülüğü yapacaktır,ya da yapma ihtimali vardır. O insan kim olursa olsun eline geçen bu fırsatı değerlendirmeyi düşünecektir. İktidarı eleştiren muhalefet iktidar olunca yine eleştirilen taraf olur;çünkü eleştirdiği şeye çoktan dönüşmüştür bile... 

İmkanlarımız dahilinde yaşıyoruz,ancak fazla imkan bizi neye dönüştürür bilemiyoruz. En nihayetinde hepimiz insanız ve bizi insan yapan her özellik pek de iç açıcı değil. Tarih boyunca insanların,şirketlerin,hatta devletlerin sonunu getiren şey daha fazlasına duyulan büyük istek olmuştur. Bu istekleri gerçekleştirebileceğimizi bilmek de egomuzun tavan yapmasını sağlamıştır.
Ecnebilerin de dediği gibi, "I do it because I can".

Kimse ne tamamen iyidir,ne de tamamen kötü. Elimize geçen fırsatları değerlendirme şeklimiz ne kadar bize bağlı da olsa;daha fazlasına duyduğumuz istek bizi kolayca yoldan çıkarabiliyor. İyi olduğumuz ihtimallerin daha fazla ve güçlü olması dileğiyle...

Hemen herkes sıkıntıya göğüs gerebiIir ama insanın asıI karakteri eIine kuvvet geçtiğinde ortaya çıkar.

(Abraham Lincoln)